http://www.drazdzewo.pl


Spacerkiem po Drążdżewie PDF Drukuj Email
Wpisany przez Tadeusz Kruk   
piątek, 22 października 2010 21:50

Drazdzewo widok ogólnySpacerkiem po Drążdżewie

Drążdżewo to wieś sołecka, położona na prawym brzegu Orzyca, w gminie Krasnosielc w powiecie makowskim, woj. mazowieckie, na skrzyżowaniu dróg relacji Przasnysz - Baranowo i Krasnosielc - Chorzele.

Nazwa Drążdżewo wywodzi się od staropolskiej nazwy drzążdż, którą określano chrust, gałęzie, chwasty itp. odpady naniesione i osadzone na obrzeżach koryt rzecznych, przez wezbrane wody, po obfitych opadach lub roztopach. Olbrzymie ilości drzążdżu, częściowo „produkowanego” przez liczne kolonie bobrów, zalegały w obszernej dolinie Orzyca, ułatwiając przejście rzeki ludziom i zwierzętom.

Pierwsza wzmianka o Drążdżewie pochodzi z 1386 r. z aktu erekcyjnego parafii w Sielcu, jak wówczas nazywano dzisiejszy Krasnosielc.

Z ponad 600-letniej historii miejscowości najobfitsze w wydarzenia historyczne było ostatnie 200 lat, upamiętnione - chociaż częściowo - poniższymi obiektami (trasa 1-10 ok. 2 km).

Spacerkiem po Drążdżewie1. Były kościół parafialny (obecnie w skansenie w Sierpcu)

Kościół ten stał w Drążdżewie przez co najmniej 200 lat. Przeniesiony został ok. 1800 r. z Krasnosielca, po wybudowaniu tam nowej, obecnej świątyni. Przez z górą sto lat pełnił rolę kaplicy myśliwskiej, a w latach 1911-97 służył jako kościół parafialny. W 2007 r. został translokowany (wraz z dzwonnicą) do Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, gdzie poddano go gruntownej renowacji i konserwacji. Tamże, 8.06.2008 r., z udziałem licznej grupy parafian drążdżewskich, odbyła się uroczystość poświęcenia odnowionej świątyni.



Miejsce po zabytku upamiętnia kapliczka z figurą Pana Jezusa i tablicą o treści:Spacerkiem po Drążdżewie

W TYM MIEJSCU
STAŁ KOŚCIÓŁ DREWNIANY
PRZENIESIONY Z KRASNOSIELCA
W ROKU 1800.
W 2007 ROKU ODDANY DO
MUZEUM WSI MAZOWIECKIEJ
W SIERPCU


Spacerkiem po Drążdżewie2. Kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Jezusowego

Kościół wybudowano w latach 1993-97. Stanął w sąsiedztwie zabytkowego, XVIII-wiecznego kościoła drewnianego. Konsekrowany 18.10.1997 r. Parafię Drążdżewo pw. św. Izydora - wydzieloną z parafii Krasnosielc - erygowano w 1911 r. W jej skład wchodzą następujące wsie: Budy Prywatne, Drążdżewo, Drążdżewo- Kujawy, Drążdżewo Małe, Drążdżewo Nowe (część), Elżbiecin, Karolewo, Wólka Drążdżewska i Zwierzyniec. Nieopodal znajduje się cmentarz grzebalny.




3. Pomnik ku czci powstańców styczniowych Spacerkiem po Drążdżewie

Do godnego uczczenia powstańców przez społeczeństwo Drążdżewa doszło po 65 latach. Dzięki osobistemu zaangażowaniu ks. Juliana Tyszki, proboszcza parafii Drążdżewo, wczesną jesienią 1928 r. wybudowano przy kościele kamienny pomnik ku czci poległych powstańców. Zasięgano opinii, żyjących jeszcze uczestników bądź świadków tamtych wydarzeń, odnośnie miejsc spoczynku powstańców, w tym ich dowódcy ppłk. E. Rolskiego. Dzięki wiarygodnym informacjom ekshumowano i godnie pochowano kości bohaterów. Oto relacja naocznego świadka, ówczesnego nauczyciela miejscowej szkoły, Władysława Kocota, dotycząca zdarzeń z 1928 r.:

Pomnik-mogiła ku czci Powstańcom„Pracy przy ekshumacji i budowie pomnika przyglądało się dużo parafian. Poza tym ekshumowanym kościom, (…), płaszczom sukiennym, pasom, sprzączkom po powstańcach przyglądały się dzieci klas starszych, przyprowadzone do rozkopanych mogił powstańców przez 5 nauczycieli...” Tenże sam autor informuje, że „...parafianie (...) wykopali dość głęboki dół pod pomnik, do którego po rozkopaniu 1 zbiorowej mogiły i 8 mogił pojedynczych, poprzenosili czaszki i całe kości powstańców (do dołu pod budującym się pomnikiem)” .

Fakt odkrycia szczątków ludzkich w drążdżewskim kościele przed 1928 r. oraz istnienie powstańczych mogił na placu przykościelnym potwierdza także W. Łada: „...jako młody chłopak, za ojca, wraz z innymi starszymi mężczyznami, pracowałem przy zrywaniu starych, spróchniałych desek z podłogi i właśnie wówczas pod podłogą, w tym miejscu gdzie obecnie jest ołtarz boczny, po lewej stronie kościoła idąc od głównych drzwi w kierunku ołtarza głównego zostały znalezione i wyjęte dwa szkielety ludzkie (…). Szkielety ludzkie, co do których wszyscy byliśmy pewni, że są to właśnie szkielety powstańców i wszystkie znalezione rzeczy, ja osobiście z innymi zabraliśmy z tego miejsca i zanieśliśmy w to miejsce i zakopali, gdzie właśnie został wzniesiony w r. 1928 pomnik”.

Oddajmy jeszcze raz głos W. Kocotowi: „A gdy pomnik (…) został już całkowicie wykończony, odbyła się wielka, wspaniała uroczystość całej parafii Drążdżewo (…) - poświęcenie nowego pomnika powstańców z 1863 roku (…). Cały pomnik był umajony kwiatami i szarfami z napisami. Nad marmurową białą tablicą u góry, wznosił skrzydła do lotu Orzeł Biały w koronie, godło Polski (…)". Tablica na kamiennej mogilePonadto W. Kocot podaje, udokumentowane informacje, iż pod tym kamiennym pomnikiem spoczywają kości m.in. Edwarda Rolskiego, Adama Motylowskiego, Adama Jóźwiaka i Roberta Gutkowskiego.1 Napis na tablicy głosi:


POLEGŁYM POWSTAŃCOM
WDZIĘCZNI RODACY
1863 - 1928


1 - W archiwach parafii Krasnosielc znajdują się akty zgonów wymienionych powstańców sporządzone w marcu i lipcu 1863 r.


Spacerkiem po Drążdżewie4. Kurhan z czasów napoleońskich

Kopiec ten jest usytuowany w pobliżu kościoła przy dawnym trakcie (gościńcu) wiodącym do Krasnosielca. Prawdopodobnie spoczywają tu szczątki poległych podkomendnych gen. W. Krasińskiego.

W końcu lat 60-tych XX w. umieszczono na kopcu epitafium ku czci Edwarda Rolskiego. W ślad za tym miejscowa szkoła podstawowa, po przejściu w 1970 r. do nowego budynku, i przyjęciu imienia ppłk. E. Rolskiego, roztoczyła nad kurhanem pieczę. W 2008 r. władze samorządowe odrestaurowały obiekt i opatrzyły go - zgodną w treści z intencją XIX-wiecznych fundatorów obiektu - stosowną tablicą z napisem:


W HOŁDZIE ŻOŁNIERZOM POLEGŁYM
W WOJNACH NAPOLEOŃSKICH
Drążdżewo, 2008 r.


5. Jaz na Orzycu, popularna „tama” Spacerkiem po Drążdżewie

Obiekt wybudowany w 1965 r. w ramach realizacji planu regulacji Orzyca. Od 1979 r., po zniszczeniu przez zator lodowy drewnianego mostku na rzece, tama służyła przez lata pieszym z Wólki Drążdżewskiej i Elżbiecina, skracając im znacznie drogę, głównie do kościoła. Obecnie z tej formy przeprawy korzystają nieliczni, w tym m.in. wędkarze. Wspomniany, nieistniejący już, mostek był oddalony od tamy o ok. 200 m. Wcześniej odbudowywano go dwukrotnie: w 1945 r. po zniszczeniach wojennych i w 1958 r. po powodzi.


Spacerkiem po Drążdżewie6. Kopiec - Pomnik Tysiąclecia

Pomysłodawcą i projektantem Kopca - Pomnika Tysiąclecia w Drążdżewie był ówczesny (1946 r.) nauczyciel miejscowej szkoły Franciszek Dawid, przewodniczący Społecznego Komitetu Budowy Pomnika. Zwieziono ok. 400 m3 ziemi. Prace renowacyjne i wykończeniowe przeprowadzono po 20 latach, w 1966 r., opatrując obiekt tablicą o treści:




NA TYSIĄCLECIE
PAŃSTWA POLSKIEGO
W 22-LECIE PRL
BOHATEROM
POLEGŁYM W WALCE O WOLNOŚĆ
SPOŁECZNĄ I NARODOWĄ
OJCZYZNY
WDZIĘCZNI RODACY
966 – 1966
DRĄŻDŻEWO DNIA 22 VII 1966


Od lat, w Boże Ciało, przy kopcu ustawiany jest jeden z czterech ołtarzy.


7. Dawny spichlerz podworski Spacerkiem po Drążdżewie

Pierwszy murowany budynek w Drążdżewie. Wzniesiony w czasach napoleońskich z przeznaczeniem na magazyn etapowy armii. Następnie, wchodząc w skład dawnego kompleksu dworskiego, pełnił rolę spichlerza. W XX w. kilkakrotnie zmieniał właściciela oraz przeznaczenie. W latach 1945-70 mieściła się w nim szkoła podstawowa i rolnicza, następnie przedszkole oraz biblioteka. Obecnie (od 2006 r.) znajduje się tu punkt apteczny. Obiekt był niemym świadkiem krwawych wydarzeń rozegranych w drążdżewskim folwarku niemal półtora wieku temu. W kronikach czytamy, że „12 marca 1863 roku Padlewski stanął z oddziałem na odpoczynek we wsi Drążdżewo (…). Tymczasem dwie kolumny wojsk carskich (…) pod dowództwem pułkownika Goriełowa, zaczęły otaczać wieś. Zaskoczeni powstańcy nie zdołali się oprzeć przeważającym siłom przeciwnika. Padlewski próbował stawić opór, poderwał nawet oddział powstańczy do ataku na rosyjską piechotę, ale pod jej silnym i celnym ogniem natarcie załamało się i zostało odparte z dużymi stratami (…). Powstańcy (…) musieli wycofać się z pola bitwy. W bitwie tej zginęło ich 50, w tym Edward Rolski - były członek Komitetu Centralnego i komisarz województwa płockiego, Adam Mohylowski - uczeń Szkoły Głównej, były zastępca naczelnika okręgu 2 miasta Warszawy”.


Spacerkiem po Drążdżewie8. Krzyż przydrożny

Krzyż - opatrzony napisem:

FUNDATOROWIE
PROSZĄ
O WESTCHNIENIE
DO BOGA
1893 R.

-ustawiono przy trakcie do Krasnosielca, na skraju posiadłości dworskich, w sąsiedztwie lokali zamieszkałych przez służbę folwarczną, tzw. ośmioraków. Przez dziesięciolecia ta część wsi, w lokalnej nomenklaturze, nosiła zniekształconą nazwę - „Ośniórki”. Ówczesny trakt przebiegał wzdłuż Orzyca ( teren widoczny na zdjęciu po lewej stronie krzyża).


9. Kapliczka pomorowa Spacerkiem po Drążdżewie

Lokalizacja obiektu w sąsiedztwie ronda wybudowanego w 2010 r. na tzw. krzyżówkach. Kapliczka wystawiona przez mieszkańców Drążdżewa jako wotum za uwolnienie od cholery, co podkreśla oryginalny napis:

Offiara
NAYWYŻSZEMU
na ubłaganie Maiestatu
o uwolnienie plagi gra-
suiącey CHOLERY
w Roku 1831


Choroba była bardzo groźna - śmiertelność dochodziła do 20%, szczególnie wśród dzieci.


Spacerkiem po Drążdżewie10. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Edwarda Rolskiego

Budynek oddano do użytku w 1970 r. W latach 2008-10 wybudowano przy szkole pełnowymiarową salę gimnastyczną.





11. Obelisk ku czci powstańców styczniowych na Polskiej Kępie (Drążdżewo Nowe gm. Jednorożec; ok. 4 km od szkoły)Spacerkiem po Drążdżewie

Polska Kępa - miejsce bohaterskich walk stoczonych w dniach 26-29 czerwca 1863 r. z przeważającymi siłami carskimi przez 240-osobowy oddział powstańców pod dowództwem kpt. Józefa Trąmpczyńskiego.

W roku milenijnym - 1966 - w 103. rocznicę wydarzeń, potomni dali wyraz wdzięczności dla heroizmu bohaterów 1863 r., fundując, na Polskiej Kępie, płytę pamiątkową o treści:


POWSTAŃCOM 1863 ROKU
I ICH DOWÓDCY
KPT. JÓZEFOWI TRĄMPCZYŃSKIEMU
SPOŁECZEŃSTWO POWIATU
PRZASNYSKIEGO
1966

Natomiast 26 czerwca 2010 r. - w 147. rocznicę bitwy - pamięć powstańców uczczono nowym krzyżem oraz głazem z tablicą memoratywną (na miejscu dotychczasowej płyty) o treści:


POLSKIM POWSTAŃCOM
Z 1863 R.
WALCZĄCYM O WOLNOŚĆ
NASZEJ OJCZYZNY  
SPOŁECZEŃSTWO GMINY
JEDNOROŻEC
2010

Tadeusz Kruk

Wybrana bibliografia

N. B e r g, Zapiski o polskich spiskach i powstaniach, Warszawa 1906, t. XI.

P. C h o y n o w s k i, Kuźnia, Warszawa 1919

J. D z i e w i r s k i, Powstanie Styczniowe w Puszczy Zielonej w: „120 rocznica Powstania

Styczniowego na ziemiach województwa ostrołęckiego 1863-1983”, Warszawa 1984

Z. K ę s z c z y k, Jak zginął Edward Rolski w: „5 Rzek”, nr 1(30), 1964 r.

S. K i e n i e w i c z, Powstanie styczniowe, PWN, Warszawa 1983.

A. K o c i s z e w s k i, Zarys działań zbrojnych 1863 na Mazowszu Północnym, Warszawa - Ciechanów 1994.

W. K o c o t, Moje wspomnienia (rkp.), archiwum PSP w Drążdżewie

Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa z Drążdżewa - pod red. R. P i o t r o w s k i e g o, Sierpc 2008

Kronika Parafii Drążdżewo

T. K r u k, Drążdżewo - echa powstania styczniowego w: Wieści znad Orzyca nr 3(13)/2008

W. Ł a d a, Jak naprawdę zginął d-ca oddziału bohater-powstaniec Edward Rolski w r.1863 w czasie bitwy z kozakami carskimi w folw. Drążdżewo (rkp.), archiwum PSP w Drążdżewie.

S. P a j k a, Słownik biograficzny Kurpiowszczyzny XX wieku, Kadzidło 2008

W. P r z y b o r o w s k i, Dzieje 1863 Roku, Kraków 1905.

A. R u s i n e k, Kościół pójdzie do muzeum w: Tygodnik Ostrołęcki z 11 VIII 2006 r.

S. S t r u m p h - W o j t k i e w i c z, Ziemia i gwiazdy, Warszawa 1964

R. W a l e s z c z a k, Przasnysz w latach 1795 - 1866, Przasnysz 2008

S. Z i e l i ń s k i, Bitwy i potyczki 1863 -1864, Raperswil 1913


Poprawiony: poniedziałek, 25 października 2010 14:30 ; 7914 odsłon
 
Komentarze (1 komentarzy)
Spacerkiem po Drążdżewie
Oct 22 2010 21:39:35
Więcej 'spacerkowych' zdjęć w Galerii, kategoria 'Różne'
#36

Musisz zalogować się albo zarejestrować aby komentować.
Dyskutuj o tym artykule na forum. (1 komentarzy)

Warning: fsockopen() [function.fsockopen]: unable to connect to 193.0.6.135:43 (Connection timed out) in /httpdocs/administrator/components/com_joomlastats/count.classes.php on line 1038

Warning: fsockopen() [function.fsockopen]: unable to connect to 200.3.14.10:43 (Connection timed out) in /httpdocs/administrator/components/com_joomlastats/count.classes.php on line 1038

Warning: fsockopen() [function.fsockopen]: unable to connect to 196.216.2.20:43 (Connection timed out) in /httpdocs/administrator/components/com_joomlastats/count.classes.php on line 1038

Losowe z Galerii

Lokalne czasopisma

Wieści znad Orzyca Miesięcznik Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Krasnosielckiej - najnowsze wydanie:


Wcześniejsze wydania


Głos Gminy Jednorożec
skład komputerowy i szata graficzna - Rafał Szewczak :)

Głos Gminy Jednorożec

Wcześniejsze wydania

Logowanie



TPZK

Reklama

SzałtBoks


NK

Liczniki


Dzisiaj:43
Wczoraj:48
Odwiedzin od 2011.02.23:80242
Odwiedziny podstron dziś:673
Boty dzisiaj:360